Als leidinggevende krijg je dagelijks te maken met situaties waar je niet altijd controle over hebt. Een medewerker die weerstand biedt. Een directie die een andere koers kiest. Een collega die afspraken niet nakomt. Of een organisatieverandering waar je zelf niet om hebt gevraagd. Toch kunnen juist deze situaties veel van je aandacht en energie vragen.
De Cirkel van Invloed helpt je om onderscheid te maken tussen wat je bezighoudt en waar je daadwerkelijk invloed op hebt. Dat klinkt eenvoudig, maar voor veel leidinggevenden is het een belangrijke omslag in hun manier van denken en handelen.
Want leiderschap begint niet bij alles onder controle krijgen. Het begint bij weten waar jouw invloed ligt en daar bewust naar handelen.
Wat is de Cirkel van Invloed?
De Cirkel van Invloed is een model van Stephen Covey uit zijn boek The 7 Habits of Highly Effective People. Covey maakt onderscheid tussen twee gebieden: de Cirkel van Betrokkenheid en de Cirkel van Invloed.
De Cirkel van Betrokkenheid omvat alles wat je bezighoudt. Dat kunnen onderwerpen zijn waar je direct invloed op hebt, maar ook zaken waar je weinig of geen controle over hebt. De Cirkel van Invloed omvat het deel waarop je wél invloed kunt uitoefenen door je eigen gedrag, keuzes, communicatie en manier van handelen. Je kunt je dus druk maken over veel meer dingen dan waarop je daadwerkelijk invloed hebt.
De vraag is daarom niet alleen: “Wat houdt mij bezig?”
Maar vooral: “Waar kan ik daadwerkelijk iets aan veranderen?”
Cirkel van Invloed en Cirkel van Betrokkenheid
Stel dat je een beginnende leidinggevende bent en een ervaren medewerker kritisch reageert op jouw beslissingen. Je kunt je vervolgens druk maken over vragen als:
- Waarom accepteert deze medewerker mij niet?
- Waarom doet hij zo moeilijk?
- Waarom was mijn voorganger zoveel beter?
- Wat zullen de andere teamleden hiervan denken?
- Waarom heeft de organisatie mij eigenlijk in deze positie gezet?
Allemaal begrijpelijke gedachten. Maar je hebt op deze zaken maar beperkt invloed
Je hebt wél invloed op:
- hoe je reageert op weerstand;
- hoe duidelijk je je verwachtingen uitspreekt;
- welke vragen je stelt;
- hoe je feedback geeft;
- welke grenzen je stelt;
- hoe je naar jezelf kijkt als leidinggevende;
- en welk gedrag je zelf laat zien.
Dat is jouw Cirkel van Invloed.
cirkels van invloed en betrokkenheid bij stress
Als leidinggevende wil je het meestal graag goed doen. Je wilt dat je team goed functioneert, medewerkers gemotiveerd zijn en resultaten worden behaald. Zeker wanneer je net leidinggevende bent geworden, kan dat ervoor zorgen dat je verantwoordelijkheid neemt voor zaken die niet volledig van jou zijn. Je gaat dan bijvoorbeeld:
- controleren in plaats van vertrouwen;
- problemen van medewerkers zelf oplossen;
- iedereen tevreden proberen te houden;
- weerstand persoonlijk opvatten;
- harder werken wanneer anderen niet leveren;
- of proberen gedrag van anderen te veranderen.
Dat kost veel energie.
Goed leiderschap betekent niet dat je overal invloed op hebt. Het betekent dat je leert bewust om te gaan met de invloed die je wél hebt.
Dat is een belangrijk onderdeel van persoonlijke effectiviteit.
Van frustratie naar invloed
De kracht van de Cirkel van Invloed zit in het verschuiven van je aandacht. Je kunt bijvoorbeeld denken: “Mijn team neemt geen verantwoordelijkheid.” Dat is een constatering waarbij je gemakkelijk blijft hangen. Een meer invloedgerichte vraag is:
“Wat kan ik als leidinggevende doen om meer eigenaarschap in mijn team te stimuleren?”
Of:
“Mijn medewerker luistert niet naar mijn feedback.”
wordt:
“Hoe kan ik mijn feedback zo geven dat ik duidelijk ben én het gesprek openhoud?”
En:
“De organisatie communiceert voortdurend nieuwe veranderingen.”
wordt:
“Hoe kan ik mijn team helpen om met deze veranderingen om te gaan?”
De situatie hoeft daardoor niet direct te veranderen. Maar jouw positie verandert wel. Je gaat van reageren op wat er gebeurt naar bewust kiezen wat jij kunt doen.
De Cirkel van Invloed en persoonlijk leiderschap
De Cirkel van Invloed is daarom meer dan een praktisch model. Het raakt aan persoonlijk leiderschap. Persoonlijk leiderschap betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen keuzes, gedrag en reactie op situaties. Dat betekent niet dat alles jouw verantwoordelijkheid is. Juist niet.
Het betekent dat je leert onderscheiden:
Wat is van mij?
Wat is van de ander?
En wat ligt buiten mijn invloed?
Voor beginnende leidinggevenden is dat vaak een belangrijke ontwikkeling. Je bent gewend om vooral goed te zijn in je vak. Misschien was je een goede IT-specialist, projectleider, adviseur of inhoudelijk professional. Vervolgens werd je gevraagd om een team te gaan leiden.
Daarmee verandert je werk fundamenteel. Waar je eerst vooral zelf resultaten behaalde, wordt jouw succes nu steeds meer bepaald door wat je team samen bereikt. Dat vraagt om een andere manier van leiderschap.
Van inhoudelijk expert naar leidinggevende
Een goede professional zijn is iets anders dan een goede leidinggevende zijn. Als inhoudelijk expert weet je vaak precies hoe je een probleem moet oplossen. Als leidinggevende is het juist niet altijd jouw taak om de oplossing te geven. Je moet leren om:
- verantwoordelijkheid te delegeren;
- verwachtingen uit te spreken;
- medewerkers aan te spreken;
- feedback te geven;
- vertrouwen te geven;
- grenzen te stellen;
- weerstand te bespreken;
- en ruimte te laten voor anderen om hun eigen oplossingen te vinden.
Dat kan behoorlijk ongemakkelijk zijn. Zeker wanneer jij zelf gewend bent om snel tot een oplossing te komen. De Cirkel van Invloed helpt je om daarbij onderscheid te maken tussen wat jij moet doen en wat je bij de ander mag laten.
Waar heb jij invloed op?
Een eenvoudige oefening: Schrijf op wat jou op dit moment bezighoudt als leidinggevende.
Bijvoorbeeld:
- een medewerker die niet goed functioneert;
- een team dat onvoldoende samenwerkt;
- weerstand tegen een verandering;
- hoge werkdruk;
- verwachtingen van je eigen manager;
- een reorganisatie;
- een collega die je niet serieus lijkt te nemen;
- de resultaten van je team;
- of de vraag of je wel een goede leidinggevende bent.
Verdeel deze onderwerpen vervolgens in twee cirkels.
1) Cirkel van Betrokkenheid: Waar maak je je zorgen over, maar heb je weinig directe invloed op?
2) Cirkel van Invloed: Waar kun je zelf iets aan doen?
Kijk daarna nog een stap verder: Welke concrete actie kun jij deze week zetten binnen jouw Cirkel van Invloed?
Van piekeren naar handelen
De Cirkel van Invloed kan je helpen wanneer je merkt dat je veel nadenkt over een situatie, maar niet goed weet wat je ermee moet. Stel jezelf dan drie vragen:
1. Wat houdt mij bezig? Wat is precies de situatie waar ik energie aan verlies?
2. Waar heb ik invloed op? Welk deel van deze situatie wordt beïnvloed door mijn eigen gedrag, keuzes of communicatie?
3. Wat is mijn eerstvolgende stap? Wat kan ik concreet doen om beweging te creëren?
Deze vragen helpen je om van piekeren naar handelen te gaan. Niet alles hoeft opgelost te worden. Soms is het meest effectieve leiderschap juist accepteren dat iets buiten jouw invloed ligt.
De Cirkel van Invloed bij weerstand in je team
Weerstand is een goed voorbeeld van het verschil tussen betrokkenheid en invloed. Je kunt niet bepalen of een medewerker enthousiast reageert op een verandering. Je kunt ook niet afdwingen dat iemand jouw besluit begrijpt of het direct met je eens is. Je hebt wél invloed op hoe je de verandering uitlegt, welke ruimte je geeft voor vragen en hoe je reageert op kritische geluiden.
Ook de manier waarop je als team samenwerkt, ontwikkelt zich niet vanzelf. Wanneer je merkt dat samenwerking stroef verloopt, kan het helpen om eerst te kijken naar de fase waarin je team zich bevindt. Het Tuckman-model voor teamontwikkeling biedt hiervoor een praktisch kader. Het beschrijft hoe teams zich ontwikkelen van forming en storming naar norming en performing. Zo kun je niet alleen kijken naar wat medewerkers “verkeerd” doen, maar ook naar wat er in het team als geheel gebeurt.
De Cirkel van Invloed en je eigen overtuigingen
Soms ligt het grootste obstakel niet buiten jezelf, maar in de manier waarop je naar een situatie kijkt. Misschien denk je:
“Een goede leidinggevende moet altijd weten wat hij moet doen.”
Of:
“Als mijn medewerkers mij niet aardig vinden, doe ik iets verkeerd.”
Of:
“Ik kan het beter zelf doen, dan weet ik zeker dat het goed gebeurt.”
Dit soort overtuigingen kunnen je gedrag sterk beïnvloeden. Wanneer je merkt dat je steeds in hetzelfde patroon terechtkomt, is het interessant om te onderzoeken welke overtuigingen daaronder liggen. Want ook daar ligt een deel van jouw Cirkel van Invloed. Je kunt de reactie van een ander niet controleren. Je kunt wel onderzoeken hoe jij zelf denkt, handelt en reageert.
De Cirkel van Invloed en authentiek leiderschap
De Cirkel van Invloed gaat uiteindelijk ook over de vraag: Hoe wil jij leidinggeven? Je hoeft geen kopie te worden van de leidinggevende die je voorging. Je hoeft ook niet de meest dominante persoon in de organisatie te worden om stevig leiding te geven. Effectief leiderschap begint bij weten wie je bent, wat voor jou belangrijk is en welk effect jouw gedrag heeft op anderen. Daarom zijn het kennen van jouw waarden en persoonlijke overtuigingen belangrijke onderdelen van leiderschapsontwikkeling. Wanneer je duidelijker weet wat voor jou belangrijk is, wordt het gemakkelijker om keuzes te maken die bij jou passen. Dat maakt je leiderschap niet alleen authentieker, maar vaak ook duidelijker.
Wat levert werken met de Cirkel van Invloed op?
Wanneer je leert om bewust vanuit je Cirkel van Invloed te handelen, kan dat helpen om:
- meer rust te ervaren;
- minder energie te verliezen aan zaken die je niet kunt veranderen;
- duidelijker grenzen te stellen;
- verantwoordelijkheid beter te verdelen;
- medewerkers meer eigenaarschap te geven;
- effectiever om te gaan met weerstand;
- minder vanuit frustratie te reageren;
- en bewustere keuzes te maken in je leiderschap.
Het doel is dus niet om je Cirkel van Invloed steeds groter te maken. Het doel is om je invloed bewust te gebruiken.
Waar ligt jouw Cirkel van Invloed?
Misschien herken je jezelf in een van deze situaties.
- Je bent net leidinggevende geworden en merkt dat je alles zelf wilt blijven doen.
- Je hebt moeite om medewerkers aan te spreken.
- Je merkt dat je veel energie kwijt bent aan wat anderen van jou vinden.
- Je probeert weerstand weg te nemen, terwijl je eigenlijk niet kunt bepalen hoe anderen reageren.
Of je twijfelt regelmatig: “Doe ik het eigenlijk wel goed als leidinggevende?” Dan kan het helpen om niet alleen naar de situatie te kijken, maar ook naar jouw eigen rol daarin. Dat is precies waar coaching kan helpen.
Persoonlijke coaching voor leidinggevenden
In coaching kijken we niet alleen naar wat er gebeurt, maar vooral naar hoe jij ermee omgaat. Wat maakt dat je bepaalde keuzes maakt? Waar houd je jezelf tegen? Welke overtuigingen spelen mee? Waar ligt jouw invloed? En welk leiderschap past daadwerkelijk bij jou? In persoonlijke coaching voor leidinggevenden werk je gericht aan de situaties die jij in je dagelijkse praktijk tegenkomt.
Individuele leiderschapsontwikkeling
Leiderschap ontwikkelen is geen kwestie van één model leren toepassen. Het gaat om groeien in zelfkennis, communicatie, besluitvorming en het vermogen om anderen mee te nemen. De Cirkel van Invloed kan daarbij een praktisch startpunt zijn. Vanuit daar kun je onderzoeken welke patronen jou helpen en welke je juist in de weg zitten. Wil je gericht werken aan jouw ontwikkeling als leidinggevende? Bekijk dan de mogelijkheden voor individuele leiderschapsontwikkeling.
Een goede leidinggevende heeft niet overal invloed op
Je hoeft niet overal invloed op te hebben om een goede leidinggevende te zijn. Je hoeft ook niet alle problemen van je team zelf op te lossen. Sterker nog, soms begint goed leiderschap juist wanneer je stopt met proberen alles te controleren. Kijk waar jouw invloed ligt. Neem verantwoordelijkheid voor wat van jou is en laat los wat buiten jouw invloed ligt. Dat geeft ruimte. Voor jou én voor je team.
Wil jij meer grip op jouw leiderschap?
Merk je dat je in je werk steeds tegen dezelfde patronen aanloopt? Of wil je steviger, duidelijker en meer vanuit jezelf leidinggeven?
Dan kan persoonlijke leiderschapscoaching je helpen om inzicht te krijgen in wat er speelt én om daar concreet mee aan de slag te gaan.