Wat is authentiek leiderschap?
Authentiek leiderschap betekent dat je leidinggeeft op een manier die bij jou past. Je kent jezelf, weet wat voor jou belangrijk is en gebruikt je eigen kwaliteiten en overtuigingen als basis voor de manier waarop je leidinggeeft. Dat betekent niet dat je altijd precies doet waar jij zelf zin in hebt of dat je je niet aanpast aan de situatie. Authentiek leiderschap betekent juist dat je rekening houdt met de mensen om je heen en met wat de situatie vraagt, zonder jezelf daarbij uit het oog te verliezen.
Als leider krijg je te maken met verschillende verwachtingen. Medewerkers hebben hun eigen behoeften, je organisatie vraagt om resultaten en je omgeving kan soms een heel ander type leiderschap van je vragen dan je gewend bent. Authentiek leiderschap helpt je om daarin je eigen koers te houden. Je maakt bewuste keuzes vanuit je persoonlijke kernwaarden, kwaliteiten en behoeften, terwijl je tegelijkertijd oog houdt voor wat jouw team en organisatie nodig hebben.
Waarom is authentiek leiderschap belangrijk?
Er is niet één soort gedrag dat hoort bij goed leiderschap. Wat effectief is, hangt af van wie jij bent, wie je medewerkers zijn en wat er in jouw organisatie en situatie speelt. Een manier van leidinggeven die bij de ene leider goed werkt, kan bij een andere leider juist onnatuurlijk aanvoelen of in een andere situatie helemaal niet effectief zijn.
Toch zijn er veel boeken, trainingen en modellen die vertellen hoe je je als goede leider zou moeten gedragen. Daar kun je zeker iets van leren, maar het wordt problematisch wanneer je jezelf probeert te veranderen in een leider die je eigenlijk niet bent. Als je voortdurend een rol speelt of gedrag toepast dat niet bij je past, kost dat vaak veel energie. Bovendien merken medewerkers het wanneer jouw gedrag niet authentiek voelt.
Authentiek leiderschap betekent daarom niet dat je alles precies zo moet blijven doen als je altijd hebt gedaan. Je kunt je gedrag ontwikkelen en nieuwe vaardigheden leren, maar het uitgangspunt blijft wie jij bent en wat jij belangrijk vindt. Juist vanuit die basis kun je je leiderschap verder ontwikkelen.
Jezelf kennen als basis
Om authentiek leiding te kunnen geven, is het belangrijk dat je jezelf kent. Welke waarden zijn voor jou belangrijk? Waar ben je goed in en waar ligt juist een ontwikkelpunt? Wat geeft je energie en waarvan loopt je energie weg? En welke manier van samenwerken en communiceren past bij jou?
Ook je behoeften spelen een rol. Misschien heb je veel behoefte aan autonomie en ruimte om zelf beslissingen te nemen, terwijl een ander juist veel behoefte heeft aan overleg en verbinding. Wanneer je begrijpt wat voor jou belangrijk is, kun je beter herkennen waarom je in bepaalde situaties op een bepaalde manier reageert.
Zelfkennis betekent overigens niet dat je jezelf helemaal moet doorgronden voordat je een goede leider kunt zijn. Het gaat er vooral om dat je je bewust bent van je eigen patronen en keuzes. Daardoor kun je beter bepalen wanneer je vanuit jezelf handelt en wanneer je bijvoorbeeld reageert vanuit onzekerheid, gewoonte of de verwachtingen van anderen.
Authentiek leiderschap betekent niet: altijd jezelf zijn
Soms wordt authentiek leiderschap uitgelegd alsof je als leider altijd precies moet zeggen wat je denkt en je gedrag niet hoeft aan te passen aan de situatie. Dat is een misverstand. Goed leiderschap vraagt juist dat je kunt schakelen tussen verschillende situaties en verschillende mensen.
Je kunt bijvoorbeeld van nature direct zijn, maar merken dat een medewerker op dat moment behoefte heeft aan meer uitleg en begeleiding. Of je bent gewend om snel beslissingen te nemen, maar besluit bij een belangrijke verandering eerst je team te betrekken. Je past je gedrag dan aan, maar dat betekent niet automatisch dat je minder authentiek bent.
Het verschil zit in de reden waarom je je gedrag aanpast. Wanneer je bewust kiest voor ander gedrag omdat de situatie daarom vraagt, blijf je dicht bij jezelf. Wanneer je voortdurend probeert te voldoen aan wat anderen volgens jou van een leider verwachten en daardoor jezelf wegcijfert, wordt het lastiger om authentiek leiding te geven.
Hoe ontwikkel je authentiek leiderschap?
Authentiek leiderschap ontwikkelen begint met onderzoeken wie jij bent als leider en wat jij belangrijk vindt. Vervolgens gaat het erom dat je dit vertaalt naar je dagelijkse gedrag. Misschien ontdek je bijvoorbeeld dat je veel waarde hecht aan zelfstandigheid, maar in de praktijk regelmatig controleert of medewerkers hun werk wel goed doen. Of je vindt ontwikkeling belangrijk, maar neemt door tijdsdruk steeds zelf problemen over.
Juist die verschillen tussen wat je belangrijk vindt en hoe je daadwerkelijk handelt, zijn interessant. Ze geven je inzicht in waar je leiderschap nog niet helemaal aansluit bij wat jij wilt uitstralen. Vervolgens kun je experimenteren met ander gedrag en ervaren wat dat oplevert voor jezelf, je medewerkers en je resultaten.
Authentiek leiderschap is daarmee geen vaste leiderschapsstijl die je kunt aanleren door een aantal technieken toe te passen. Het is eerder een manier van kijken naar jezelf en je rol als leider. Je blijft jezelf ontwikkelen, maar doet dat vanuit een duidelijk beeld van wie je bent en waar je voor staat.
Authentiek leiderschap in IT en techniek
Voor leidinggevenden in IT en techniek kan dit een interessant vraagstuk zijn. Veel technische leiders zijn doorgegroeid vanuit een inhoudelijke rol omdat ze goed zijn in hun vak en problemen graag zelf oplossen. De stap naar leidinggeven vraagt vervolgens om ander gedrag. Je moet meer loslaten, anderen verantwoordelijkheid geven en soms beslissingen nemen zonder zelf alle inhoudelijke details te beheersen.
Dat betekent niet dat je je technische achtergrond achter je moet laten. Juist je inhoudelijke kennis en analytische manier van denken kunnen een belangrijke kracht zijn in je leiderschap. De uitdaging is vooral om te bepalen welke rol die expertise nog heeft en wanneer je als leidinggevende meer waarde toevoegt door richting te geven, vragen te stellen of anderen te laten nadenken.
Ook daarin speelt authenticiteit een belangrijke rol. Je hoeft geen heel ander type leider te worden omdat je nu leidinggeeft. Het gaat erom dat je ontdekt welke manier van leidinggeven aansluit bij jouw persoonlijkheid, kwaliteiten en werkomgeving en dat je tegelijkertijd leert wat je nieuwe rol van je vraagt.
Werk je als leidinggevende in IT of techniek en wil je onderzoeken hoe je je leiderschap verder kunt ontwikkelen? Bekijk dan de pagina over coaching voor IT en techniek.
Meer authentiek leiderschap tonen
Heb je het gevoel dat je als leider regelmatig een rol speelt? Of merk je dat je veel energie kwijt bent aan het voldoen aan verwachtingen van anderen, terwijl je eigenlijk op een andere manier leiding zou willen geven? Dan kan het helpen om eerst te onderzoeken wat er precies schuurt. Misschien past bepaald gedrag niet bij jou, maar het kan ook zijn dat je een vaardigheid nog onvoldoende beheerst of dat je onvoldoende duidelijk hebt wat jouw rol op dit moment vraagt.
Gedrag veranderen gaat bovendien niet van de ene op de andere dag. Je hebt bepaalde gewoontes ontwikkeld en de mensen om je heen zijn gewend aan een bepaalde manier van leidinggeven. Daarom vraagt het ontwikkelen van authentiek leiderschap niet alleen om inzicht, maar ook om oefenen, feedback krijgen en nieuw gedrag steeds opnieuw toepassen.
Een leiderschapscoach kan je daarbij helpen. Samen onderzoek je wat voor jou belangrijk is, waar je kracht ligt en welk gedrag je wilt ontwikkelen. Zo hoef je geen leider te worden die aan een bepaald ideaalbeeld voldoet, maar kun je uitgroeien tot de leider die bij jou, je team en je organisatie past.
Ben je net gestart als leidinggevende? Ook dan hoef je geen trucje te leren om leiding te geven. Coaching voor startende leidinggevenden helpt je om vanaf het begin een manier van leidinggeven te ontwikkelen die bij jou past.